تأثیر مواد مادری و تحول خاک بر مقدار و توزیع عمقی برخی فلزهای سنگین در خاک های منطقه کبودرآهنگ، همدان

نویسندگان

شیوا نصرتی پور

محسن نائل

محسن شکل آبادی

علی اصغر سپاهی گرو

چکیده

سابقه و هدف: غلظت و توزیع فلزهای سنگین در خاک توسط دو عامل اصلی وراثت (ژئوژنیک) و غیر وراثت (پدوژنیک یا آنتروپوپدوژنیک) کنترل می شوند؛ به طوری که در مراحل اولیه تشکیل خاک، وضعیت این فلزها در خاک بیشتر تابع ماهیت مواد مادری است، اما با گذشت زمان، فرایندهای پدوژنیک و انسانی حاکم بر شرایط خاک نیز تأثیرگذار خواهند شد (11، 12). این پژوهش با هدف بررسی تأثیر این عوامل بر مقدار و توزیع عمقی برخی فلزهای سنگین در خاک های اطراف نیروگاه شهید مفتح استان همدان صورت گرفت.مواد و روشها: شش نوع ماده مادری مختلف شامل شیل، شیست، سنگ آهک، دشت آبرفتی، پادگانه آبرفتی و نهشته مخروط افکنه ای در منطقه مطالعاتی شناسایی و نحوه تشکیل و تحول خاک در آن ها بررسی شد. غلظت کل فلزهای cd، cu، mn، ni، zn، pb و fe در همه افق های پدوژنیک و مواد مادری تعیین و ترکیب کانی های موجود در مواد مادری مشخص شد. یافته ها: توسعه و تحول خاک های پدیده آمده بر روی تمام مواد مادری مورد مطالعه، حداکثر در حد خاک های جوان اینسپتی سول (تیپیک هاپلوزراِپتز و تیپیک کلسی زراپتز) صورت گرفته است. مهم ترین دلیل این امر، نبود رطوبت کافی برای فرایند هوازدگی و آبشویی، به دلیل اقلیم نیمه خشک منطقه می باشد. با این حال، شدت فرایندهای خاکسازی و به تبع آن شدت تحول خاک، در خاک های آهکی بیشتر از سایر خاک هاست. علت این امر، حساسیت بالای مواد مادری آهکی به هوازدگی شیمیایی است. در مقابل، مقاومت نسبی بیشتر شیل به هوازدگی موجب تحول کم خاک های تشکیل شده بر روی این ماده مادری شده است. به طور کلی در خاک های بررسی شده، مواد مادری به شدت غلظت فلزهای سنگین را کنترل می کند. بیشترین مقدار فلز روی، مس و نیکل در خاک های شیلی دیده شد (به ترتیب، 0/136، 3/31 و 7/57 میلی گرم بر کیلوگرم)؛ بالاترین غلظت این فلزها نیز در ماده مادری شیل اندازه گیری شد (به ترتیب، 1/121، 1/37 و 5/53 میلی گرم بر کیلوگرم). خاک های آهکی دارای کمترین مقادیر کادمیوم، مس، منگنز، نیکل، روی، سرب و آهن هستند؛ کمترین مقدار مس، منگنز، نیکل، روی و آهن نیز در سنگ آهک اندازه گیری شد. این در حالی است که غلظت کادمیوم در سنگ آهک نسبت به سایر مواد مادری بیشترین است. با گروه بندی افق های خاکساز و مواد مادری به روش تحلیل خوشه ای، بیشتر افق های c در خوشه های مربوط به افق های خاکساز متناظرشان قرار گرفتند؛ این مشاهده بیانگر شباهت افق های خاکساز با افق های مواد مادری از نظر عناصر مورد مطالعه، و به تبع اهمیت عامل وراثت در کنترل غلظت فلزهاست. با این حال غلظت فلزها در افق های خاکساز، به ویژه در خاکرخ های آهکی، بیشتر از مقدار آن ها در مواد مادریشان است؛ این پدیده ناشی از غنی شدن فلزها در خاک های آهکی در طی فرایندهای خاکسازی، به ویژه آبشویی کربناتها، است. نتیجه گیری: در خاک های منطقه، غلظت فلزها (بجز منگنز) عمدتاً تحت کنترل ماده مادری بوده و سهم فرایندهای خاکسازی در مرتبه دوم می باشد.

برای دانلود باید عضویت طلایی داشته باشید

برای دانلود متن کامل این مقاله و بیش از 32 میلیون مقاله دیگر ابتدا ثبت نام کنید

اگر عضو سایت هستید لطفا وارد حساب کاربری خود شوید

منابع مشابه

تأثیر مواد مادری، تحول خاک و آلودگی بر مقدار و توزیع برخی فلزات سنگین در خاکهای منطقه کبودرآهنگ، همدان

عاملهای زمین شناختی، خاک شناختی و انسانی کنترل کننده مقدار و توزیع فلزهای سنگین در خاک هستند. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر مواد مادری، فرایندهای خاکسازی و فعالیتهای بشری بر مقدار و توزیع برخی فلزهای سنگین در زمینهای اطراف نیروگاه شهید مفتح در منطقه کبودرآهنگ استان همدان، صورت گرفت. شش نوع ماده مادری مختلف شامل شیل (sh)، شیست(sch) ، سنگ آهک(li) ، دشت آبرفتی(qa) ، پادگانه آبرفتی در سطح پایین(qt) ...

تأثیر مواد مادری و تحول خاک بر ویژگی‌های ژئوشیمیایی خاک‌های جنگلی منطقه فومن- ماسوله

Geologic and pedologic controls are the main factors determining the distribution of elements in natural soil environments. In order to assess the role of these factors in the content and distribution of major elements of soil, six parent materials including phyllite (Ph), tonalite (To), periditite (Pe), dolerite (Do), shale (Sh) and limestone (Li) were selected in Fuman-Masule region. Soil gen...

متن کامل

آلودگی خاک¬¬ها و گیاهان پیرامون بزرگراه ارومیه-¬ سلماس به برخی فلزهای سنگین

وسایل نقلیه از راه­های گوناگون موجب آلودگی خاک­ها و گیاهان پیرامون جاده­ها شده و در نهایت این آلودگی­ها به زنجیره غذایی راه می­یابند. هدف از این پژوهش، بررسی آلودگی سرب، کادمیوم، روی و نیکل در خاک­ها و گیاهان حاشیه بزرگراه اصلی مسیر ارومیه- سلماس با بار ترافیکی بالا بود. برای بررسی سطوح آلودگی فلزهای سنگین در خاک از شاخص ژئوانباشت (Igeo) و برای بررسی توانایی جذب همزمان فلزهای مورد مطالعه توسط ه...

متن کامل

تأثیر شرایط آزمایش، مقدار ماده آلی، رس و کربنات کلسیم خاک بر میانگین وزنی قطر و مقاومت کششی خاکدانه ها در برخی از خاک های استان همدان

Soil physical and chemical properties, and test conditions might affect soil structural stability. In this study, the effects of test conditions as well as intrinsic soil properties on structural stability were investigated for selected soils from Hamedan Province. Mean weight diameter (MWD) and tensile strength (Y) of aggregates were determined by wet sieving method and indirect Brazilian test...

متن کامل

تأثیر شرایط آزمایش، مقدار ماده آلی، رس و کربنات کلسیم خاک بر میانگین وزنی قطر و مقاومت کششی خاکدانه ها در برخی از خاک های استان همدان

Soil physical and chemical properties, and test conditions might affect soil structural stability. In this study, the effects of test conditions as well as intrinsic soil properties on structural stability were investigated for selected soils from Hamedan Province. Mean weight diameter (MWD) and tensile strength (Y) of aggregates were determined by wet sieving method and indirect Brazilian test...

متن کامل

منابع من

با ذخیره ی این منبع در منابع من، دسترسی به آن را برای استفاده های بعدی آسان تر کنید


عنوان ژورنال:
مجله پژوهش های حفاظت آب و خاک

ناشر: دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

ISSN 2322-2077

دوره 22

شماره 2 2015

میزبانی شده توسط پلتفرم ابری doprax.com

copyright © 2015-2023